Latin America Magazine.
 

Torre David: een verticale sloppenwijk?

17-02-2013 by Lotte van Oudheusden
Torre David. (Foto: http://www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david)

Als je in de Venezolaanse hoofdstad Caracas woont is het haast onmogelijk dat je nooit van Torre David gehoord hebt.

Het derde hoogste gebouw van Venezuela staat tussen andere wolkenkrabbers in het centrum van Caracas. Waar in de andere torens banken of luxe shoppingmalls gevestigd zijn, ziet Torre David er heel anders uit. In het skelet van een niet afgebouwde toren hebben zevenhonderd families hun eigen huis gebouwd, ieder op haar eigen manier en naar eigen smaak en mogelijkheden. Torre David: Informal Vertical Communities beschrijft aan de hand van foto’s de ontwikkeling van de toren, van het originele bouwplan – een luxueus hotel en kantorencomplex – tot de huidige bestemming: een gemeenschap die haar eigen woonomgeving gecreëerd heeft en een van de hoogste verticale kraakpanden ter wereld is.

In de nadagen van de economische voorspoed in de jaren zeventig en tachtig kocht een Venezolaanse projectontwikkelaar in 1990 een stuk grond in wat bekend staat als de Wall Street van Caracas. Middenin de het politieke en financiële centrum van de stad wilde hij een modern kantoorgebouw en nieuw commercieel centrum bouwen , met ruimte voor een luxe hotel met twintigduizend vierkante meter Italiaans marmer, dure appartementen, een parkeergarage, drieëntwintig liften, een helikopterdek en een zwembad. De Centro Financiero de Confianzas zou een complex van vijf gebouwen worden, met als hoofdgebouw een wolkenkrabber van vijfenveertig verdiepingen. Deze wolkenkrabber, die in de volksmond al snel Torre David – naar de projectontwikkelaar Jorge David Brillembourg – genoemd werd, zou een van de hoogste gebouwen van Venezuela worden. Vanuit een kapitalistisch optimisme en de verwachting dat er binnen vijf jaar een groot tekort aan kantoorruimte zou zijn, kwam het complex in vier jaar tijd van de grond en werd er toegewerkt naar de grootse opening halverwege 1994.

Torre David in Caracas (Foto: http://www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david)
Torre David in Caracas. Foto: www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david

 

Het liep echter anders. Al in 1990 kwam er een einde aan de politieke en economische stabiliteit in Venezuela. Caracas veranderde in een paar jaar tijd in een van de gevaarlijkste steden ter wereld. Eind 1993 overleed de projectontwikkelaar Brillembourg onverwachts en nog geen jaar later kwam Venezuela terecht in een financiële crisis. De Centro Financiero de Confianzas, dat voor bijna 90% afgebouwd was, bleef onbeheerd achter. Plunderaars namen alles mee wat verkocht kon worden en het complex stond vervolgens twaalf jaar leeg. Het complex ging naar de veilig, maar werd niet verkocht. Torre David bleef middenin het ooit welvarende financiële district van Caracas leeg en donker achter, als een “trieste relikwie van de hoop en ambitie van de Venezolanen in de jaren ’70 en ’80,” zoals de auteurs van Torre David: Informal Vertical Communities het benoemen. Op 17 september 2007 kwam daar verandering in. Een groep mensen werd uit hun barrio, een sloppenwijk aan de rand van de stad, gezet en besloot naar Torre David te gaan. Diezelfde avond werden mensen uit andere barrios door professionele krakers telefonisch opgeroepen om naar Torre David te komen. Door tropische regenbuien en landverschuivingen hadden veel mensen hun huis verloren. In Torre David hoopten ze een betere woning dichterbij hun werk te vinden. De onderste verdiepingen werden op de eerste avond door de krakers in beslag genomen. Al snel volgden vrienden en familie. Wachtend op uitzetting besteedden de eerste bewoners weinig aandacht aan het leefbaar maken van hun nieuwe woning. Maar toen de eerste dreiging van uitzetting was verdwenen, trokken steeds meer nieuwe bewoners in de hogere verdiepingen van de toren. Torre David kwam landelijk en internationaal in het nieuws als een van de grootste verticale sloppenwijken ter wereld.

(Foto: http://www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david)

Foto: www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david

 

Het beeld van een ongeorganiseerde en onhygiënische bende dat de gemiddelde sloppenwijk bij veel mensen oproept blijkt echter niet overeen te komen met de situatie in Torre David. Al vanaf dat de eerste bewoners zich settelden creëerde zich een duidelijke organisatie in Torre David. In het begin konden nieuwe bewoners zich op maandagen inschrijven. Na toelating konden zij zich in tenten op de hogere verdiepingen vestigen tot er woonruimte voor hen vrijkwam. Verdieping na verdieping werd door de bewoners zelf bewoonbaar gemaakt. Op gevaarlijke plaatsen maakten ze balustrades, ze maakten doorgangen tussen de verschillende gebouwen, verwijderden ramen om luchtcirculatie te bevorderen en het gedeelte dat als parkeergarage was bedoeld wordt tegenwoordig gebruikt door taxi’s die tot de vijftiende verdieping kunnen rijden. Omdat het gebouw geen lift heeft kunnen bewoners van de hogere verdiepingen zo een eind met hun boodschappen omhoog gereden worden. Er werd een coördinator en een bestuur aangesteld, dat zich tot op de dag van vandaag bezighoudt met het dagelijks onderhoud en de leefregels in het gebouw. Zo is er een systeem ontwikkeld om het schaarse water, dat op een aantal plaatsen in het gebouw wordt verkregen, op een eerlijke manier te verdelen en bestaat er een klachtenregistratie die het mogelijk maakt om bewoners die voor overlast zorgen te laten vertrekken.

Fitness op de 26ste verdieping. (Foto: www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david)

Fitness op de 26ste verdieping. Foto: www.lars-mueller-publishers.com/en/torre-david

 

Tegenwoordig worden er alleen nieuwe mensen toegelaten als anderen vertrekken. Elke familie betaalt vijftien dollar per maand voor water, elektriciteit, schoonmaakkosten en permanente bewaking. De inmiddels drieduizend bewoners hebben een magnetische sleutel waarmee ze toegang hebben tot het complex. Ook zijn er een kerk, een basketbalveld, een kapsalon, verschillende fitnesscentra en winkeltjes in het gebouw gevestigd. Sommige bewoners hebben hun eigen plek in de toren slechts gemarkeerd met lakens, anderen hebben meer kunnen investeren. De foto’s in het boek tonen een aantal volledig ingerichte huizen met verschillende kamers, vloerbedekking en afgewerkt plafond, een flatscreentelevisie, wasmachine en compleet uitgeruste keuken en badkamer. Hoewel er geen stromend water is, hebben de bewoners verder alle benodigdheden om prettig te kunnen leven. dezeen_Iwan-Baan-on-architecture-without-architects_6

Sommigen hebben hun ruimte gemarkeerd met lakens (Foto: http://www.dezeen.com/2012/09/06/iwan-baan-on-torre-david/)

Sommige bewoners hebben hun ruimte gemarkeerd met lakens, anderen hebben complete appartementen gebouwd. Foto’s: www.dezeen.com/2012/09/06/iwan-baan-on-torre-david

 

De auteurs van het boek doen onder de naam Urban-Think Tank al tien jaar onderzoek naar praktische manieren om het leven in grote steden te verbeteren door de aandacht te richten op de informele stad. Zij hebben Torre David als onderwerp genomen voor hun studie naar praktische en duurzame oplossingen in de architectuur. Ze pleiten voor een moderne stad die zich aanpast aan de mensen in plaats van dat de mensen zich aan de stad moeten aanpassen. Van de ruimte in Torre David is slim gebruik gemaakt door haar bewoners zonder dat zij vooraf een planning hadden gemaakt. Zij zijn zelf de architecten van hun nieuwe woonomgeving geworden. De auteurs roepen architecten op om Torre David als een illustratie voor innovatie en experiment te zien. Zij stellen dat het ontwerp meer in dienst moet staan van een eerlijke, duurzame en praktische toekomst voor de bewoners. Waarom moeten mensen in sloppenwijken wonen als er gebouwen in het centrum leegstaan? En is het wel nodig om een gebouw kant en klaar af te leveren of kun je het de bewoners zelf beter laten invullen? Het boek geeft een veelzijdig beeld van Torre David en haar bewoners. Met prachtige foto’s en een gedetailleerde beschrijving van de structuur en organisatie worden alle facetten van het complex in beeld gebracht en als voorbeeld voorgedragen voor andere plaatsen in de wereld. Binnenkort verschijnt er een documentaire over Torre David. Bekijk hier de trailer:

Ook won Urban-Think Tank een Gouden Leeuw op de Architectuur Biënnale in Venetië. Bekijk hier een filmpje over de installatie op de biënnale:

Titel: Torre David: Informal Vertical Communities Auteurs: Urban-Think Tank
Foto’s: Iwan Baan
ISBN: 9783037782989
Het boek is onder andere te koop via A&NP, Bol.com en Selexyz.
reageren

more conSentido (sense)

more Art and Media

more Venezuela